نوزادتان وسط شیر خوردن یا موقع خواب ناگهان شروع به سکسکه می‌کند و بدن کوچکش با هر سکسکه تکان می‌خورد. دیدن این صحنه برای بسیاری از والدین نگران‌کننده است و می‌پرسند: «آیا اذیت می‌شود؟ باید کاری بکنم؟»
خبر خوب این است که سکسکه در نوزادان بسیار رایج و در بیشتر موارد کاملاً بی‌خطر است. در این مقاله می‌خوانید چرا نوزاد سکسکه می‌کند، چه کارهایی کمک می‌کند، چه کارهایی را نباید انجام دهید و چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرید.
سکسکه نوزاد چیست و چرا اتفاق می‌افتد؟
سکسکه وقتی رخ می‌دهد که دیافراگم، یعنی ماهیچه‌ای که زیر ریه‌ها قرار دارد و در نفس کشیدن نقش اصلی را دارد، ناگهان منقبض شود. همزمان تارهای صوتی لحظه‌ای بسته می‌شوند و صدای مخصوص «هیک» شنیده می‌شود.
در نوزادان این اتفاق بیشتر از بزرگسالان می‌افتد، چون دستگاه عصبی و دستگاه گوارش آن‌ها هنوز در حال رشد و هماهنگ شدن است. حتی بسیاری از مادران سکسکه جنین در شکم را هم تجربه کرده‌اند.
علل رایج سکسکه نوزاد
- بلعیدن هوا: هنگام شیر خوردن، به‌خصوص اگر نوزاد با عجله بخورد یا گریه کرده باشد
- پر شدن زیاد معده: شیر خوردن بیش از اندازه
- تغییر ناگهانی دما: مثلاً بعد از حمام یا درآوردن لباس
- هیجان یا گریه شدید
- نارس بودن دستگاه عصبی
- ریفلاکس: در بعضی نوزادان، برگشت شیر به مری می‌تواند سکسکه را بیشتر کند
آیا سکسکه نوزاد طبیعی است؟
بله. سکسکه بخشی از رشد طبیعی نوزاد است و معمولاً نشانه بیماری نیست. بسیاری از نوزادان در روز چندین بار سکسکه می‌کنند. اغلب نوزادان از سکسکه اذیت نمی‌شوند و حتی ممکن است در همان حال بخوابند.
معمولاً سکسکه حدود ۵ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و خودبه‌خود تمام می‌شود. با بزرگ‌تر شدن نوزاد، تعداد دفعات آن کم می‌شود و معمولاً حدود یک‌سالگی کمتر دیده می‌شود.
وقتی نوزادتان سکسکه می‌کند، چه کنید؟
اگر نوزاد آرام است و اذیت نمی‌شود، بهترین کار گاهی هیچ کاری نکردن است. ولی اگر سکسکه طولانی شد یا می‌خواهید کمک کنید، این روش‌ها بی‌خطر هستند.
۱. شیر دادن را برای آروغ زدن متوقف کنید
وسط شیر دادن، نوزاد را چند دقیقه صاف نگه دارید و به پشتش ضربه‌های ملایم بزنید تا هوای بلعیده‌شده خارج شود.
۲. نوزاد را عمودی نگه دارید
بعد از شیر، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه او را در حالت نیمه‌عمودی نگه دارید. این کار هم سکسکه را کم می‌کند و هم برگشت شیر را کاهش می‌دهد.
۳. پستانک بدهید
مکیدن حرکت منظمی به دیافراگم می‌دهد و می‌تواند سکسکه را متوقف کند.
۴. اگر گرسنه است، دوباره شیر بدهید
در برخی نوزادان، ادامه شیر خوردن آرام و منظم سکسکه را قطع می‌کند.
۵. ماساژ ملایم پشت
با کف دست روی پشت نوزاد حرکات دایره‌ای آرام بکشید.
۶. او را آرام کنید
اگر سکسکه بعد از گریه شروع شده، آغوش، صحبت آرام و لالایی کمک می‌کند. آرام شدن نوزاد اغلب سکسکه را هم تمام می‌کند.
۷. صبر کنید
بیشتر سکسکه‌ها خودبه‌خود تمام می‌شوند و نیازی به هیچ اقدامی ندارند.
چه کارهایی را نباید انجام داد؟
بعضی توصیه‌های قدیمی که برای بزرگسالان کاربرد دارند، برای نوزادان خطرناک یا بی‌فایده هستند:
- نوزاد را نترسانید. ترساندن برای قطع سکسکه فایده‌ای ندارد و فقط او را مضطرب می‌کند.
- آب یا آب‌قند ندهید. نوزاد زیر ۶ ماه فقط به شیر مادر یا شیر خشک نیاز دارد و آب می‌تواند خطرناک باشد.
- زبان نوزاد را نکشید و چیزی در دهانش نگذارید.
- روی گلو یا قفسه سینه فشار ندهید.
- نوزاد را تکان ندهید. تکان دادن شدید می‌تواند به مغز آسیب برساند.
- دمنوش یا داروی گیاهی بدون نظر پزشک ندهید.
- قطره یا دارو ندهید مگر پزشک تجویز کرده باشد.
- نوزاد را وقتی سکسکه می‌کند به پشت نخوابانید و بلافاصله شیر ندهید اگر خیلی بی‌قرار است؛ ابتدا او را آرام کنید.
- کاری نکنید که نوزاد با فشار شیر بخورد. شیر دادن با سرعت زیاد سکسکه را بدتر می‌کند.
فرق سکسکه با ریفلاکس چیست؟
این دو حالت گاهی با هم اشتباه گرفته می‌شوند، چون هر دو بعد از شیر خوردن دیده می‌شوند.
| ویژگی | سکسکه معمولی | ریفلاکس |
|---|---|---|
| اذیت شدن نوزاد | معمولاً ندارد | بی‌قراری و گریه |
| مدت | چند دقیقه | علائم تکرارشونده در طول روز |
| برگشت شیر | ندارد | شایع |
| قوس برداشتن پشت | ندارد | ممکن است |
| وزن‌گیری | طبیعی | گاهی کم |
| بوی ترش یا سرفه | ندارد | ممکن است |
اگر شک دارید، ثبت یک ویدیو کوتاه از رفتار نوزاد برای نشان دادن به پزشک کمک زیادی می‌کند.
سکسکه نوزاد نارس
نوزادان نارس چون دستگاه عصبی و گوارش نابالغ‌تری دارند، ممکن است بیشتر سکسکه کنند. در بیشتر موارد خطری ندارد، اما اگر نوزاد نارس هنگام سکسکه رنگ پریده شد، تنفسش نامنظم شد یا هنگام شیر خوردن مشکل داشت، حتماً با پزشک مشورت کنید. در نوزاد نارس بهتر است هر تغییر رفتاری سریع‌تر بررسی شود.
سکسکه بعد از واکسن یا حمام؛ طبیعی است؟
گاهی بعد از واکسن، حمام یا تغییر ناگهانی دمای محیط، نوزاد سکسکه می‌کند. دلیل آن معمولاً گریه، هیجان یا تغییر دماست و مشکلی نیست. بعد از حمام، نوزاد را سریع خشک و گرم کنید و کمی آرام نگه دارید.
چطور از سکسکه نوزاد پیشگیری کنیم؟
هر چند همیشه نمی‌توان جلوی آن را گرفت، این کارها احتمالش را کم می‌کنند:
- قبل از گرسنگی شدید به نوزاد شیر بدهید. نوزاد گرسنه با عجله می‌خورد و هوای بیشتری می‌بلعد.
- آرام و با وقفه شیر بدهید.
- وضعیت درست شیر دادن را رعایت کنید: سر نوزاد کمی بالاتر از معده باشد.
- اگر با شیشه شیر می‌دهید، سر پستانک همیشه پر از شیر باشد و اندازه سوراخ مناسب باشد.
- بعد از هر وعده آروغ بگیرید.
- از بازی و تکان‌های شدید بلافاصله بعد از شیر خودداری کنید.
- نوزاد را بیش از حد سیر نکنید.
سکسکه نوزاد در خواب؛ باید بیدارش کرد؟
نه. اگر نوزاد در خواب سکسکه می‌کند و راحت است، لازم نیست بیدارش کنید. بیشتر نوزادان با سکسکه هم می‌خوابند. فقط مطمئن شوید که به پشت و روی سطح سفت و ایمن خوابیده است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
سکسکه معمولاً مشکلی نیست، ولی در این موارد پزشک را در جریان بگذارید:
- سکسکه بیش از یک ساعت بی‌وقفه ادامه دارد یا چند بار در روز و هر بار طولانی تکرار می‌شود
- نوزاد هنگام سکسکه بی‌قرار است، گریه می‌کند یا اذیت می‌شود
- همراه سکسکه استفراغ مکرر یا استفراغ پرفشار دارد
- بعد از شیر خوردن قوس برمی‌دارد و گریه می‌کند (نشانه احتمالی ریفلاکس)
- سرفه یا خرخر هنگام سکسکه دارد
- وزن‌گیری او کم است
- تنفس سخت، سریع یا همراه رنگ پریدگی و کبودی دور لب‌هاست (در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید)
- سکسکه همراه تب یا بی‌حالی است
نتیجه‌گیری
سکسکه در نوزادان یک اتفاق رایج و معمولاً بی‌ضرر است که خودبه‌خود در چند دقیقه تمام می‌شود. اگر نوزاد آرام است، لازم نیست کاری انجام دهید. برای کمک می‌توانید او را آروغ بزنید، عمودی نگه دارید، پستانک بدهید یا آرامش کنید. از ترساندن، دادن آب‌قند، کشیدن زبان و دادن دمنوش یا دارو بدون نظر پزشک خودداری کنید. فقط اگر سکسکه طولانی شد، با استفراغ یا بی‌قراری همراه بود یا تنفس نوزاد دچار مشکل شد، به پزشک اطفال مراجعه کنید.
هشدار: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره پزشکی نیست.
