نوزادتان شیر خورده، پوشکش تمیز است و بغلش کرده‌اید، اما باز هم ساعت‌ها گریه می‌کند. اگر این گریه‌ها بیشتر عصر و شب شروع می‌شوند، احتمالاً با کولیک یا قولنج نوزاد روبه‌رو هستید.
خبر خوب این است که کولیک موقتی است و به رشد کودک آسیب نمی‌زند. در این مقاله می‌خوانید کولیک از کی شروع می‌شود، تا چند ماهگی ادامه دارد و چطور آن را از گریه عادی تشخیص دهید. همچنین راه‌های آرام کردن نوزاد و نشانه‌هایی را که باید به پزشک مراجعه کنید توضیح می‌دهیم.
کولیک نوزاد چیست؟
کولیک یعنی گریه‌های طولانی و شدید در نوزادی که از نظر پزشکی کاملاً سالم است. حدود یک‌پنجم تا یک‌چهارم نوزادان آن را تجربه می‌کنند. شیرخوار یا شیر خشک‌خوار بودن و دختر یا پسر بودن تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند.
کولیک نشانه بیماری یا کم‌توجهی مادر نیست و نباید خودتان را سرزنش کنید.
کولیک نوزاد از کی شروع می‌شود؟
در بیشتر نوزادان، کولیک بین ۲ تا ۴ هفتگی شروع می‌شود. در نوزادان نارس، شروع آن بر اساس سن اصلاح‌شده حساب می‌شود و ممکن است کمی دیرتر باشد.
معمولاً گریه‌ها اول کوتاه هستند و کم‌کم طولانی‌تر می‌شوند. بیشترین زمان گریه عصر تا نیمه‌شب است.
کولیک نوزاد تا چند ماهگی ادامه دارد؟
پاسخ کوتاه: در بیشتر نوزادان، کولیک تا ۳ تا ۴ ماهگی تمام می‌شود.
| سن نوزاد | وضعیت کولیک |
|---|---|
| ۲ تا ۴ هفتگی | شروع گریه‌های طولانی |
| حدود ۶ هفتگی | معمولاً اوج شدت |
| ۸ تا ۱۲ هفتگی | کاهش تدریجی |
| ۳ تا ۴ ماهگی | پایان در اغلب نوزادان |
در برخی نوزادان گریه‌ها تا ۵ یا ۶ ماهگی کم‌وبیش ادامه دارد. اگر بعد از ۶ ماهگی هم گریه‌های شدید باقی ماند، پزشک باید علت‌های دیگر مثل ریفلاکس یا حساسیت غذایی را بررسی کند.
علائم کولیک نوزاد؛ از کجا بفهمیم قولنج دارد؟
پزشکان از «قانون سه» استفاده می‌کنند:
- گریه بیش از ۳ ساعت در روز
- بیش از ۳ روز در هفته
- حداقل ۳ هفته متوالی
نشانه‌های همراه:
- گریه بلند و تیز که ناگهانی شروع می‌شود
- قرمز شدن صورت
- مشت کردن دست‌ها
- بالا کشیدن پاها به سمت شکم
- شکم سفت یا باد کرده
- آرام نشدن با شیر، پوشک یا بغل
- شیر خوردن و وزن‌گیری طبیعی بین حمله‌ها
فرق گریه عادی با کولیک
| ویژگی | گریه عادی | کولیک |
|---|---|---|
| دلیل | گرسنگی، خیسی، خواب‌آلودگی | معمولاً دلیل مشخصی ندارد |
| با رفع نیاز | آرام می‌شود | آرام نمی‌شود |
| شدت | متوسط | شدید و ناگهانی |
| مدت | کوتاه | چند ساعت |
| زمان | هر موقع | بیشتر عصر و شب |
علت قولنج نوزاد چیست؟
علت دقیق هنوز مشخص نیست، ولی این موارد نقش دارند:
- نارس بودن دستگاه گوارش: روده نوزاد هنوز هضم را یاد می‌گیرد.
- گاز و نفخ: هوایی که هنگام شیر خوردن یا گریه بلعیده می‌شود.
- حساسیت سیستم عصبی: نوزاد هنوز نمی‌تواند محرک‌های محیط را خوب تحمل کند.
- تعادل نداشتن میکروب‌های روده
- حساسیت به پروتئین شیر گاو: در درصد کمی از نوزادان.
- ریفلاکس: گاهی با کولیک اشتباه گرفته می‌شود.
راه‌های آرام کردن نوزاد کولیکی
هیچ روشی برای همه نوزادان جواب نمی‌دهد. چند روش را امتحان کنید و ببینید کدام برای فرزندتان بهتر است.
۱. آغوش و تماس پوست به پوست
تماس مستقیم با بدن پدر یا مادر آرامش‌بخش است.
۲. قنداق کردن مناسب
پیچیدن نوزاد در پتوی نازک حس امنیت رحم را برمی‌گرداند. پاها را آزاد بگذارید و قنداق را زیاد سفت نکنید.
۳. خواباندن روی ساعد
نوزاد را با شکم رو به پایین روی ساعد خود بگذارید تا فشار ملایمی به شکمش وارد شود. این کار فقط در حالت بیداری و زیر نظر کامل انجام شود.
۴. ماساژ شکم و حرکت دوچرخه
شکم را با حرکات دایره‌ای و ملایم در جهت عقربه‌های ساعت ماساژ دهید. پاها را هم آرام به سمت شکم خم و باز کنید.
۵. آروغ‌گیری بعد از شیر
بعد از هر وعده، نوزاد را چند دقیقه صاف نگه دارید تا هوای بلعیده‌شده خارج شود.
۶. اصلاح روش شیر دادن
- سر نوزاد را بالاتر از معده نگه دارید
- هنگام شیر دادن با شیشه، سر پستانک را پر از شیر نگه دارید
- پستانک با سرعت جریان مناسب انتخاب کنید
- پیش از گریه شدید به او شیر بدهید
۷. صدای سفید و حرکت ریتمیک
صدای پنکه، آب جاری یا موزیک ملایم و تکان دادن آرام در آغوش یا گهواره بسیاری از نوزادان را آرام می‌کند.
۸. حمام ولرم
آب ولرم عضلات را شل می‌کند. دمای آب را حتماً با آرنج بسنجید.
۹. کم کردن محرک‌ها
نور و سر و صدا را کم کنید. گاهی محرک زیاد خودش باعث گریه می‌شود.
۱۰. بازبینی رژیم مادر (فقط با نظر پزشک)
اگر پزشک به حساسیت به پروتئین شیر گاو شک کند، ممکن است برای مدتی لبنیات را از رژیم مادر حذف کند. بدون مشورت پزشک رژیم خود را محدود نکنید.
بیشتر بخوانید: بهترین روش خواباندن نوزاد کولیکی در شب + راهکارهای کاهش گریه
قطره و داروی گیاهی برای کولیک؛ مفیدند؟
قطره‌های ضد نفخ و دمنوش‌هایی مثل شوید و بابونه رایج هستند، اما شواهد علمی قوی برای اثر آن‌ها وجود ندارد. بعضی پروبیوتیک‌ها در نوزادان شیرخوار نتایج امیدوارکننده داشته‌اند.
- هیچ قطره یا دارویی را بدون نظر پزشک به نوزاد ندهید.
- دادن دمنوش به نوزاد زیر ۶ ماه توصیه نمی‌شود.
- از داروهای خانگی ناشناخته پرهیز کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر گریه همراه این علائم بود، سریع به پزشک اطفال مراجعه کنید:
- تب (در نوزاد زیر ۳ ماه، دمای ۳۸ درجه یا بیشتر اورژانسی است)
- استفراغ مکرر و پرفشار یا استفراغ سبزرنگ
- خون یا مخاط در مدفوع
- اسهال یا یبوست شدید
- وزن‌نگرفتن یا کاهش وزن
- بی‌حالی، خواب‌آلودگی زیاد یا امتناع از شیر خوردن
- تورم یا سفتی غیرعادی شکم
- مشکل در نفس کشیدن
- شروع گریه شدید برای اولین بار بعد از ۳ ماهگی
مراقبت از خودتان هم فراموش نشود
گریه‌های طولانی نوزاد می‌تواند شما را فرسوده کند و این کاملاً طبیعی است.
- با همسر یا اطرافیان نوبتی نوزاد را نگه دارید.
- اگر کنترل خود را از دست دادید، نوزاد را در تخت ایمن بگذارید و چند دقیقه از اتاق بیرون بروید.
- هرگز نوزاد را تکان ندهید. تکان دادن شدید می‌تواند آسیب مغزی جدی ایجاد کند.
- اگر احساس ناامیدی یا افسردگی شدید دارید، با پزشک صحبت کنید.
نتیجه‌گیری
کولیک معمولاً از ۲ تا ۴ هفتگی شروع می‌شود، حدود ۶ هفتگی به اوج می‌رسد و در بیشتر نوزادان تا ۳ تا ۴ ماهگی تمام می‌شود. این وضعیت خطرناک نیست، اما برای والدین خسته‌کننده است. آغوش، ماساژ ملایم، آروغ‌گیری، صدای سفید و کم کردن محرک‌ها می‌تواند کمک کند. اگر تب، استفراغ شدید، خون در مدفوع یا وزن‌نگرفتن دیدید، بدون معطلی به پزشک اطفال مراجعه کنید.
