بیشتر آمادگی‌های بارداری حول محور نوزاد می‌چرخد: لباس، کالسکه، تخت. اما مادر هم بعد از زایمان به مراقبت و وسایل مخصوص خودش نیاز دارد، چون بدنش در حال بهبود است و ممکن است هفته‌ها خونریزی، درد یا خستگی داشته باشد.
اگر پیش از زایمان این چیزها را آماده کنید، در روزهای اول که انرژی کمی دارید و نوزاد وقتتان را می‌گیرد، استرس کمتری خواهید داشت. در این راهنما وسایل مورد نیاز مادر بعد از زایمان را در چند دسته می‌خوانید: ساک بیمارستان، بهداشت و ریکاوری، شیردهی، لباس و راحتی. همچنین تفاوت زایمان طبیعی و سزارین، خریدهای غیرضروری و علائمی که باید جدی گرفت را توضیح می‌دهیم.
پاسخ سریع: ۱۰ وسیله ضروری
- پد بهداشتی مخصوص بعد از زایمان (حجیم)
- شورت راحت و یکبارمصرف یا پنبه‌ای بزرگ
- لباس جلوباز یا گشاد برای شیردهی
- سوتین شیردهی (یک یا دو عدد در شروع)
- لوازم بهداشت شخصی
- دمپایی، جوراب و لباس راحت
- بالش یا کوسن راحتی
- خوراکی سبک و بطری آب
- مدارک شناسایی و پرونده بارداری
- شارژر و گوشی
وسایل ساک بیمارستان مادر
مدارک و موارد اداری
- کارت ملی و دفترچه یا کارت بیمه
- پرونده بارداری، نتایج آزمایش و سونوگرافی‌ها
- شماره تماس همراه و پزشک
- کمی پول نقد و کارت بانکی
بهداشت شخصی
- مسواک، خمیردندان، شانه و دستمال کاغذی
- صابون یا شامپوی ملایم و حوله کوچک
- لوسیون لب (لب‌ها در بیمارستان خشک می‌شوند)
- بند مو و عینک یا لنز اضافه در صورت نیاز
لباس و راحتی
- ۲ تا ۳ لباس راحت و جلوباز (برای شیردهی و معاینه)
- یک روب یا شنل سبک
- جوراب و دمپایی ضدلغزش
- لباس برای روز ترخیص که شکم و بدن را اذیت نکند
برای شیردهی
- ۱ تا ۲ سوتین شیردهی راحت و بدون زیم
- پد سینه (ضد نشت) به تعداد کم
- مایع یا کرم مراقبت از نوک پستان، فقط با مشورت ماما یا پزشک
وسایل کمکی
- شارژر و پاوربانک
- کتاب یا هدفون برای ساعت‌های انتظار
- خوراکی سبک مثل خرما، بیسکویت ساده و میوه خشک
- بطری آب
- دفترچه یادداشت برای سؤال‌هایی که می‌خواهید از پزشک بپرسید
بیمارستان‌ها معمولاً پد، شورت یکبارمصرف و بعضی لوازم را در همان روزها می‌دهند. قبل از خرید زیاد، از بیمارستان یا زایشگاه بپرسید چه چیزهایی را فراهم می‌کنند.
بهداشت و ریکاوری بعد از زایمان
خونریزی بعد از زایمان (لوشیا)
بعد از زایمان، چه طبیعی و چه سزارین، خونریزی واژینال به نام لوشیا طبیعی است. این خونریزی در روزهای اول شبیه یک قاعدگی سنگین است و بعد کم‌کم کمتر و روشن‌تر می‌شود. ممکن است چند هفته طول بکشد.
لوازم لازم:
- پد بعد از زایمان (ضخیم و بلند): در روزهای اول به تعداد زیادی لازم می‌شود.
- شورت بزرگ، راحت و یکبارمصرف یا شورت پنبه‌ای که لکه شدنش مهم نباشد.
- ملحفه یا پد محافظ تخت برای شب‌های اول.
- از تامپون و کاپ قاعدگی در این دوره استفاده نکنید، مگر پزشک تأیید کند.
مراقبت از ناحیه بخیه (زایمان طبیعی)
اگر برش یا پارگی داشته‌اید و بخیه خورده‌اید:
- بطری مخصوص شست‌وشو (پری‌بطل) یا یک بطری کوچک آب ولرم برای شستن بعد از دستشویی
- کیسه یخ مخصوص یا پد خنک برای کاهش تورم در روزهای اول، طبق توصیه پزشک
- لگن نشیمن (سیتز‌باث) برای نشستن در آب ولرم، اگر پزشک توصیه کرد
- بالش حلقه‌ای یا کوسن برای نشستن راحت‌تر
- دستمال یا پدهای نرم، بدون عطر و الکل
مراقبت بعد از سزارین
در سزارین به این موارد بیشتر نیاز دارید:
- شورت با کمر بالا که روی بخیه فشار نیاورد
- لباس گشاد و نرم که به شکم نچسبد
- بالش کوچک تا هنگام سرفه، عطسه یا خندیدن روی شکم نگه دارید
- کمربند یا بانداژ شکمی: فقط اگر پزشک یا جراح توصیه کرد و به‌صورت اصولی استفاده شود
- راه رفتن آهسته و طبق دستور پزشک، چون حرکت کم‌کم کمک به بهبود می‌کند
درد و ناراحتی‌ها
مصرف هر دارو یا مسکن بعد از زایمان، به‌خصوص در دوران شیردهی، باید با نظر پزشک یا ماما باشد. هیچ دارویی را بدون مشورت شروع نکنید.
یبوست و هموروئید
بعد از زایمان یبوست شایع است. در این مورد:
- آب کافی بنوشید.
- سبزی، میوه و غلات کامل بخورید.
- راه رفتن سبک را به برنامه اضافه کنید.
- برای ملین یا کرم هموروئید از پزشک سؤال کنید.
وسایل شیردهی
وسایل ضروری
- سوتین شیردهی که حمایت کند و فشار نیاورد. اندازه سینه در هفته‌های اول تغییر می‌کند، پس زیاد نخرید.
- پد سینه برای نشت شیر
- کرم یا پماد نوک پستان، در صورت توصیه ماما
- لباس جلوباز یا دارای زیپ مخصوص شیردهی
وسایل مفید ولی اختیاری
- بالش شیردهی: پشت و دست‌ها را کمتر خسته می‌کند. بالش معمولی هم جواب می‌دهد.
- شیردوش: لازم نیست از قبل بخرید. اگر نیاز شد، قبل از خرید با مشاور شیردهی صحبت کنید.
- ظرف نگهداری شیر و کیسه‌های مخصوص، فقط اگر برنامه ذخیره شیر دارید.
اگر در شیردهی مشکل دارید (درد، زخم نوک پستان یا ترشح کم)، زود با ماما یا مشاور شیردهی صحبت کنید و صبر نکنید.
لباس و راحتی در هفته‌های اول
- لباس‌های گشاد و نخی که شکم و سینه را اذیت نکند
- جوراب گرم و دمپایی راحت
- ملحفه و روتختی اضافه برای تعویض‌های ناگهانی
- حوله‌های نرم و اضافه
- بالش‌های مختلف برای نشستن، دراز کشیدن و شیردهی
تغذیه و استراحت
- غذاهای سبک و آماده که با فریزر یا کمک اطرافیان فراهم شوند
- میان‌وعده‌های مغذی: آجیل، میوه، ماست و نان سبوس‌دار
- آب فراوان، به‌خصوص اگر شیر می‌دهید
- مکمل‌ها: مکمل‌هایی مثل آهن یا ویتامین فقط با تجویز پزشک مصرف شوند.
استراحت جزو لوازم است. اگر امکانش هست، وقتی نوزاد می‌خوابد، کمی بخوابید و کارهای خانه را به همراهان بسپارید.
وسایلی برای سلامت روان
سلامت روان مادر هم مثل سلامت جسم اهمیت دارد:
- لیست تماس‌های کمک: پزشک، ماما، خانواده و دوست نزدیک
- یک دفترچه برای نوشتن احساسات و سؤال‌ها
- زمان کوتاه برای خودتان: دوش، پیاده‌روی یا یک چای آرام
- کمک عملی: از اطرافیان بخواهید غذا، خرید یا کارهای خانه را به عهده بگیرند.
اگر بعد از ۲ هفته هنوز غمگین، بی‌حوصله، مضطرب یا ناامید هستید، یا افکار آسیب زدن به خودتان یا نوزاد دارید، همان روز با پزشک یا خدمات اورژانس تماس بگیرید. این‌ها نشانه ضعف نیستند و قابل درمان‌اند.
چه چیزهایی لازم نیست بخرید؟
- لباس نوزاد زیاد: نوزاد سریع بزرگ می‌شود و اغلب لباس هدیه می‌گیرد.
- ده‌ها سوتین شیردهی: اندازه سینه تغییر می‌کند.
- شیردوش گران‌قیمت پیش از اینکه نیازتان مشخص شود
- کمربند لاغری یا محصولات «شکم‌صاف‌کن»: فشار زیاد می‌تواند ضرر داشته باشد و بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.
- مکمل‌های تبلیغاتی بدون تجویز پزشک
- خیلی از وسایل «ضروری» تبلیغاتی که واقعاً به کارتان نمی‌آیند
قبل از خرید، سه سؤال بپرسید: واقعاً لازمش دارم؟ بیمارستان می‌دهد؟ می‌توانم امانت بگیرم؟
چک‌لیست خلاصه
ساک بیمارستان:
- مدارک، پرونده بارداری، شارژر
- لباس جلوباز، دمپایی، جوراب
- لوازم بهداشت شخصی
- سوتین شیردهی و پد سینه
- خوراکی سبک و آب
خانه:
- پد بعد از زایمان، شورت یکبارمصرف
- پری‌بطل یا بطری شست‌وشو
- بالش راحتی و ملحفه اضافه
- غذاهای آماده و میان‌وعده
- شماره‌های تماس پزشک و ماما
فقط برای سزارین:
- شورت کمر بالا و لباس نرم
- بالش کوچک برای نگه داشتن شکم
- کمربند شکمی، فقط با تجویز پزشک
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر منتظر نمانید:
- خونریزی شدید: پر شدن یک پد در کمتر از یک ساعت، یا دفع لخته‌های بزرگ
- تب بالای ۳۸ درجه یا لرز
- درد شدید شکم یا ناحیه بخیه
- ترشح بدبو از واژن یا زخم
- قرمزی، تورم یا ترشح از محل بخیه سزارین
- درد، تورم یا قرمزی یک پا (احتمال لخته)
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه
- سردرد شدید یا تاری دید
- درد، قرمزی و سفتی شدید در سینه همراه با تب
- غم و ناامیدی شدید یا افکار آسیب به خود
اگر خونریزی خیلی شدید است یا تنگی نفس یا درد قفسه سینه دارید، با اورژانس تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید: وسایل ضروری نوزاد تازه متولد شده؛ لیست کامل خرید قبل از تولد که هر پدر و مادری باید بداند
نتیجه‌گیری
وسایل مورد نیاز مادر بعد از زایمان ساده‌اند، اما باید از قبل آماده باشند: پد و شورت مناسب برای لوشیا، لباس جلوباز و سوتین شیردهی، وسایل مراقبت از بخیه یا سزارین، خوراکی سبک و مدارک. بیشتر لوازم گران‌قیمت و تبلیغاتی ضروری نیستند و بهتر است قبل از خرید با پزشک یا ماما مشورت کنید.
مهم‌تر از هر وسیله‌ای، کمک اطرافیان، استراحت و توجه به علائم هشدار است. اگر خونریزی شدید، تب، درد زیاد یا غم و ناامیدی طولانی داشتید، منتظر نمانید و با پزشک تماس بگیرید.
